Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Prof. Dr. Abdullah Bereket
Çocuklarda Erken Ergenlik ve Boy İlişkisi
28 Kasım 2007 Çarşamba 09:48 ( 71050 defa okundu)

Ergenlik dönemi

Ergenlik dönemi çocukluktan erişkinliğe geçilen bir süreçtir. Bu süreç içerisinde çocuklarda önemli bedensel ve ruhsal değişiklikler meydana gelir. Genel olarak ergenliğin ilk belirtisi kız çocuklarında göğüslerde büyüme, erkek çocuklarda ise testislerde büyümenin başlamasıdır. Bu belirtiler kızlarda 8-13 yaş (ortalama 11-11.5 yaş ), erkeklerde ise 9-14 yaş (ortalama 11.5-12 yaş) arasında başlar. Daha sonra tüylenme ve diğer bulgular ortaya çıkar. Kızlarda adet görme, erkeklerde ise sperm üretiminin başlaması ergenliğin tamamlandığını gösterir. Ergenlik dönemi hipofiz bezinden salgılanan hormonların etkisiyle başlar ve cinsiyet hormonlarının (kızlarda estrojen, erkeklerde testosteron) düzeyindeki artış sonucu o cinse özgü fiziksel özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar.

Ergenlik döneminde boy uzamasında hızlanma olur ve bu dönemin sonunda epifizler kapanarak büyüme durur. Ergenlik öncesi dönemde bir çocuk yılda 5-6 cm büyürken, ergenlik döneminde bu rakam yılda 8-10 cme kadar çıkar. Bu dönemin sonunda kemiklerdeki büyüme merkezleri kapanarak büyüme durur.

Erken Ergenlik

Ergenlik bulgularının kız çocuklarında 8 yaş, erkek çocuklarında ise 9 yaşından önce ortaya çıkmasına “Erken Ergenlik” denir. Bu durum genellikle ergenlik hormonlarının zamanından önce faaliyete geçmesi sonucu ortaya çıkar. Olguların bir kısmında buna neden olabilecek altta yatan ciddi bir problem var iken bir kısmında yalnızca hipofiz bezinden hormon salınımında zamanlama hatası olabilmektedir. Erken ergenlik olgularında çocuğun kemik yaşı hızlı ilerleyerek kemiklerdeki büyüme merkezleri kapanır ve büyümenin erken durmasına ve ve boy kısalığına yol açar. Bu çocuklar hem altta yatan neden hem de tedavi açısından değerlendirilmelidirler. Bu çocuklarda ergenlik durdurma tedavisi ile hem erken ergenliğe girilmesi hem de boy kısalığı önlenebilir.

Ergenlik yaşı giderek erkene kayıyor mu?

Beslenme koşullarının düzelmesi ve çevresel uyaranların etkisiyle ABD ve Avrupada 20. yüzyıl başlarından ortalarına kadar ergenlik yaşı her 10 yılda bir 2-3 ay kadar öne geldi. Ancak 1970 lerden bu yana önemli bir değişiklik yok. ABD de 1973 te Mc Mahon çalışmasında menarş yaşı 12.8 iken 1985 te Tanner-Davies çalışmasında 12.7, 1999 PROS çalışmasında 12.9, 2001 deki NHANES çalışmasında 12.5 olarak saptanmıştır. Bu çalışmalarda meme gelişimi başlama yaşının da 9.7-10.9 yaş arasında olduğu saptanmıştır. Yalnızca zenci kızlarda meme gelişiminin başlamasının biraz erkene kaydığı ileri sürülmekle birlikte bu görüş geniş kabul görmemiştir. Avrupada da Fransada her 10 yılda bir 0.12 yıl lık bir erkene kaymadan bahsedilmekle birlikte 1960 lardan bu yana ciddi bir değişiklik sözkonusu değildir. Dolayısıyla gerek sekonder seks karakterlerinin başlaması gerekse menstruasyon başlama yaşında gelişmiş toplumlarda son 30 yılda önemli bir değişiklik olmadığını söyleyebiliriz..

Çin ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkelerde ise ergenlik ve menarş yaşı sosyoekonomik durum ile parallellik göstermektedir. Sosyoekonomik düzeyi yüksek ailelerde puberte batıdaki yaşıtlarına benzer şekilde iken sosyoekonomik düzeyi geri olanlarda 1-1.5 yıl daha geç olmaktadır.

Ülkemizde de bu konuda çok spekülasyon yapılıyor. Ancak bu spekülasyonların çoğu bilimsel veriye değil anekdotal ve gözlemsel izlenimlere dayanıyor. Bu konuda geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç duyulmakla birlikte mevcut bilimsel çalışmalar üst gelir grubu ailelerde ülkemizde ergenlik yaşında son 30 yılda önemli bir değişiklik olmadığını gösteriyor. Örneğin 1975 te İstanbul Tıp Fakültesinde Prof Neyzi nin yaptığı çalışmada üst gelir grubu kızlarda ilk adet görme yaşı 12.8 yaş iken 1992 de Kolukısa ve Günöz 12.6, 2005 te Gerçek ve ark ları 12.5 ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesinde 2002 de yapılan çalışmada da üst-orta ve alt gelir grubunun karışık olarak alındığı çalışmada 12.8 olarak saptanmıştır.

Dolayısıyla ülkemizde bir erken ergenlik patlaması olduğu yolunda basında çıkan haberlerin mevcut bilimsel verilerle desteklenmediğini görüyoruz. Bu durum daha çok algıda seçiciliğin bir sonucu olarak değerlendirilmelidir.

Ergenlik yaşının erkene kayması boy kısalığı yaratıyor mu?:

Yenilenen Neyzi standartlarına gore Türkiyede ortalama erkek boyu 1978 de 174 cm iken 2006 da 176 cm e ortalama kadın boyu 1978 de 160 cm iken 2006 da 162.5 cme ulaşmıştır. Ortalama boylardaki bu artış ergenliğin erkene kaydığı iddia edilen periyodda olmuştur. Bu durumda fizolojik yani normal sınırlar içindeki erken ergenliğin boyu kısalttığını söylemek mümkün değildir.

Aynı şey diğer toplumlar için de sözkonusudur. Örneğin Hollandada 1965, 1980 ve 1997 yıllarında yapılan çalışmalara gore ortalama kadın boyu sırasıyla 166.3, 168.3 ve 170.6 olarak saptanmıştır. Yani ergenlik yaşının öne geldiğini varsaysak bile ortalama boylar giderek artmaktadır.

Dolayısıyla erken ergenlik= kısa boy klişesi doğru değildir.

Ergenliği erteleyerek boyu uzatmak mümkün mü?:

Eğer giriş bölümünde belirttiğimiz şekilde tıbben tedavi gerektiren (patolojik) bir erken ergenlik sözkonusu ise evet. Ancak normal, yani tıbbi sınırlar içerisinde zamanında başlayan bir ergenliği tedavi ile ertelemenin o çocuğun boyuna herhangi bir faydası olmaz. Bilimsel çalışmalar bize kız çocuğunda 8-8.5 yaşından sonra başlayan ergenlik belirtilerine (göğüs gelişimi, tüylenme) müdahale edilmesinin boy konusunda bir yararı olmadığını net olarak ortaya koyuyor.

Dolayısıyla zamanında ergenliğe giren bir çocukta tek başına ergenlik durdurmanın boya bir faydası yoktur. Eğer öngörülen boy çok kısa ise büyüme hormonu ile birlikte ergenlik durdurma tedavisinin birlikte verilmesinin kısmi bir faydası olabilmekte ise de bunun tamamen kozmetik bir tedavi yaklaşımı olduğu, maliyet-fayda dengesi ile birlikte aileye anlatılmalıdır.

Prof Dr Abdullah Bereket

Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi,
Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı Başkanı

YORUMLAR
Gönderen : nurcan kılıcaslan
kızım 10,5 yaşında 2 sene önce tüylenme oldı göğüsleri büyüdü bu ayda adet gördü endokrine götürdüm sonuçları henüz almadım anlattığınıza göre normal eğer norma değilse ilaç kullanmamında anlamı yok yani öğlemi
gönderim tarihi:11 Aralık 2007 Salı 12:11

Gönderen : birsen incebacak
abdullah hocam ben birsen incebacak size şileden yazıyorum 14 yaşın bir kızım var gecen yıl sizede getirmiştim 5 yıldır cerrah paşada tedavi oluyor kemik yaşı 12 boyu 148 boyu kısa olunca arkadaşlarının yanında kendini kötü hissediyor hormon iğneleri ile ilgili biryazı okudum bize mümkünmü beni bilgilendirirseniz sevinirim teşekkür ederim
gönderim tarihi:31 Mart 2008 Pazartesi 22:15

Gönderen : aliye yücel
kızım 12 yasında boyu 1,36 boyu normal degerlere göre kısa bütün tahlillerine baktırdım troitlerine baktırdım. Normal degerler cıktı neyapmam gerekiyor yardımcı olursanız sevinirim simdiden tesekkür ederim.
gönderim tarihi:21 Nisan 2008 Pazartesi 00:10

Gönderen : dilek göçmez
merhaba hocam.benim sorum oğluumla ilgili.oğlum osteogenesis imperfekta hastası.daha önce sizin hastanızdı.şimdi erzurumdayız.oğlum 3 yasında ve 78 cm.4 yada 5 yasında femurları eğri olduğu için şiş kebap ameliyatı olacak.bu ameliyattan sonra oğluma büyüme hormonu verilebilirmi.şimdiden teşekkür ederim.hoşçakalın
gönderim tarihi:26 Nisan 2008 Cumartesi 20:29

Gönderen : Aysun Şahin
Doktor Bey, benim kızım 14 Ağustos 2000 doğumlu koltuk altında ve genital bölgede seyrek siyah tüyler oluştu.Ben bunu yeni farkettim.Bu durumla ilgili olarak ne yapmamı önerirsiniz.Kızımın durumu beni endişelendiriyor. Cevap verirseniz sevinirim.
gönderim tarihi:28 Nisan 2008 Pazartesi 08:57

Gönderen : ahmet
türklerin boy artısı war dediniz ama bu yanlıs o bizden bir onceki nesil icin dogru simdi cocukların boylarını tahmin edemezsiniz burada tanıdıgım 5 kisi war erken ergenlige giren boyları uzadı hepimizden uzun oldular simdi ise bizden cok kısalar babalarının boyundan kısa annelerinin 13 cm üstünden bile kısalar erken ergenlige girenler birden uzarlar hızlı uzarlar normaller 5 sene uzarlarsa onlar 3 sene uzar hepsinin sonunda boyları kısa olur
gönderim tarihi:21 Mayıs 2008 Çarşamba 18:30

Gönderen : mustafa
s.a hocam ben 15 yaşındayım ergenlik dönemine girmedim .cevabınızı bekliyorum
gönderim tarihi:29 Haziran 2008 Pazar 19:18

Gönderen : türkan durmuş
iki yaşında kızımım göğüsleri vardı sonradan birazdaha büyüdü sertlik var göztepeye gidiyoruz hormonları el filimi ultrasonu normal denildi 3 ay sonra kotrole gideceğiz sizinde önerilerinizi almak istedim ilginiz için teşekkür ederim
gönderim tarihi:12 Şubat 2009 Perşembe 19:22

Gönderen : pınar güneş
Sayın hocam, kızım 2000 doğumlu koltukaltında ve genital bölgede yeni başlayan tüylenme mevcut ayrıca kg olarak düşük kilo da değil bu etken midir bilmiyorum fakat ne yapmam konusunda uzman yardımına ihtiyacım var. Nasıl bir yol öneririsiniz?Teşekkür ederim
gönderim tarihi:10 Mayıs 2009 Pazar 10:53





Size en yakın çocuk endokrinoloğunu bulun.



  • bottes fr
  • ugg boot
  • Sağlıkta bilgi için en çok başvurduğunuz ve yararlandığınız kaynak nedir?

    Gazeteler
    Televizyon
    İnternet
    Sağlık Personeli
    Google adword can let you on the analysis of how to use accurate keyword query the results you want, like lebron11 the word, you can get through the Google search words.And you use kdvi results than retrojordan search to a more accurate.



    Ana Sayfa | Hakkımızda| İletişim | Yasal Uyarı | RSS | Web Grubu
    2006-2014 © Tüm Hakları Saklıdır
    Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği