İlknur Arslanoğlu (Başkan Yardımcısı) Düzce
Tıp Fakültesi
Bilgin Yüksel Çukurova
Tıp Fakültesi
Murat Aydın Samsun
Tıp Fakültesi
Behzat Özkan Erzurum
Tıp Fakültesi
Damla Gökşen Ege Tıp Fakültesi
Sibel Kınık Başkent
Tıp Fakültesi
Ayla Güven Göztepe
Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Filiz Çizmecioğlu Kocaeli
Tıp Fakültesi
Mehmet Nuri Özbek Diyarbakır
Çocuk Hastanesi
Nazlı Gönç Hacettepe
Tıp Fakültesi
Zehra Aycan Dr.Sami
Ulus Çocuk Hastanesi
Serap Turan Marmara
Tıp Fakültesi
Aysun Pideci Gazi
Tıp Fakültesi
Psk.Derya Toparlak İstanbul Tıp Fakültesi
Hemşire Nurdan Yıldırım Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesi
Hemşire Ebru Ercanlı Kocaeli Tıp Fakültesi
Diyetisyen Muazzez Garipağaoğlu İstanbul Tıp Fakültesi
Diyetisyen Yasemin Atik Ege Tıp Fakültesi
Nevin
Çobanoğlu Sağlık
Bakanlığı
Halil Polat
Milli
Eğitim Bakanlığı Sağlık Daire Başkanlığı
ALT GRUPLAR
Eğitim ve farkındalık grubu
Rüveyde
Bundak
Şükran
Darcan (Koordinatör)
Şükrü
Hatun
Nurgün
Kandemir
Sibel
Kınık
Muazzez
Garipağaoğlu
Murat
Aydın
Hatice
Bilgili
Halil
Polat
Tip 2 diyabet, risk
faktörleri ve önlenmesi alt grubu
1. Hülya Günöz İstanbul Ü.
İstanbul Tıp Fakültesi
2. Aysun Bideci Gazi Ü. Tıp Fakültesi 0542
3167854 ( Koordinatör)
3. Ayfer Alikaşifoğlu Hacettepe Ü. Tıp Fakültesi
4. Damla Gökşen Ege Ü. Tıp Fakültesi
5. Sibel Kınık Başkent Ü. Tıp Fakültesi
6. Filiz Çizmecioğlu Kocaeli Ü. Tıp Fakültesi
7. Ayla Güven Göztepe Eğitim ve Araştırma
Hastanesi
8. Halil Polat Milli Eğitim Bakanlığı Sağlık Daire
Başkanlığı
Diyabet Ekibi ve
Bakımı Alt Grubu
Ayla
Güven
Hülya
Günöz
İlknur
Arslanoğlu (koordinatör)
Nurgül
Kandemir
Nurdan
Yıldırım
Serap
Turan
Zehra
Doğan
Derya
Toparlak
Muazzez
Garipağaoğlu
Epidemiyoloji grubu
Doç.Dr. Damla Gökşen (koordinatör)
Doç.Dr. Serap Turan
Doç.Dr. Zehra Aycan
Doç.Dr. Nazlı Gönç
Yrd.Doç.Dr. Filiz Çizmecioğlu
Dr. Mehmet Nuri Özbek- Diyarbakır
DİYABET ÇALIŞMA GRUBU HABERLERİ
Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Derneği Diyabet Çalışma Grubu Toplantısı
Türkiye’de Diyabette Çözüm Yolları ve 2020 Yılına Yönelik Hedef ve Stratejiler Çalıştayı
16-17 Ocak
2010, Sheraton İstanbul Maslak Hotel
Çocukluk Çağında Diyabet
Bakım ve Tedavisinin Geliştirilmesi Grubu
Toplantıya
katılanlar
Moderatör:
Prof. Dr. Şükrü Hatun
Katılımcılar:
Prof. Dr. İlknur Arslanoğlu
Prof. Dr. Murat Aydın
Hemş. Hatice Bilgili
Prof. Dr. Şükran Darcan
Dyt Muazzez Garipağaoğlu
Doç. Dr. Ayla Güven
Uzm. Dr. Mehmet Nuri Özbek
Sn. Halil Polat (MEB Sağlık Daire
Başkanlığı)
Doç. Dr. Damla Gökşen Şimşek
Psik. Derya Toparlak
Doç. Dr. Serap Turan (Raportör)
Hemş. Nurdan Yıldırım
Daha
önce oluşturulan ve üyeleri ekte belirtilen alt grupların çalışmaya devam etmesi,
bununla birlikte birden fazla grupta yer alan arkadaşların daha çok ilgi duydukları grup yönünde
tercihte bulunmalarının çalışmaları kolaylaştırabileceği üzerinde duruldu.
Daha sonra alt grup konuları, sorumlu arkadaşların verdiği bilgiler
çerçevesinde değerlendirildi.
Epidemiyoloji ve Tip 1 diyabetli
çocukların kayıt altına alınması:Bu konuda Doç.Dr. Damla Gökşen alt
grubun çalışmalarını anlattı ve aşağıdaki
kararlar alındı
Mevcut
verilerin bir rapor haline getirilmesi öngörülmüştü ama bunun yerine 3
Ekim 2009 Çalıştay raporu’nun ilgili bölümünün yeterli olduğu görüşüne
varıldı.
Ülke
çapında Tip 1 diyabetli(veya insülin kullanan) çocukların saptanması için
SGK verilerinden yararlanılması (ICD kodu ve yaş parametresi ile) konusu
araştırılacak (Şükrü, Ayla)
Damla
Gökşen web temelli kayıt sistemi için hazırlanan programla ilgili bilgi
verdi(http://www.test.onuryazilim.com.tr/cocuk/form1.html).
Bu sistemin 3 komponentli olması (Kimlik bilgileri, Temel bilgiler,
izlem), Kimlik bilgileri ve Temel bilgilerin bütün çocuk endokrin uzmanı
olan tüm merkezlerce doldurulması,
izlem kısmının doldurulmasının gönüllü olması ve bu kayıt sisteminin
dernek web sitesi üzerinden çalışması, kaynak için dernek, TUBİTAK projesi
ve sponsor desteği gibi seçenekler üzerinde duruldu.
Kimlik
ve temel bilgiler bölümünde yer alacak bilgiler görüşüldü ve bu programın
geliştirilmesi konusunda Dr. Damla Gökşen’in çalışmaları sürdürmesi
kararlaştırıldı.
Tip
1 diyabetli çocuklara ait verilerin toplanması konusunda Milli Eğitim
Bakanlığı e-okul projesinden yararlanılabileceği, ayrıca aile hekimliği
bilgi sisteminde Tip 1 diyabetli
çocukların kayıt edilmesi konusunun
sağlık Bakanlığı Ulusal Diyabet Programı Çalıştayında dile
getirilmesine karar verildi.
Sonuç
olarak yukarıda önerilen yollarla toplanacak ayrıntılı verilerle ülkemizdeki Tip 1
epidemiyolojisi konusunda 2012
ISPAD kongresine yetişmek üzere bir rapor
hazırlanmasına karar verildi.
Eğitim ve farkındalık: Toplantının
öğleden sonraki bölümünde önce Sağlık
Bahçesi (Sağlık iletişim şirketi) yetkilisi Dr. Çağrı Kalaça tarafından “ Arkadaşım Diyabet” elektronik diyabet eğitim
projesi hakkında bilgi verildi ve daha sonra Prof.Dr. Şükran Darcan’ın
verdiği bilgilerle birlikte aşağıdaki kararlar alındı.
Tip
1 diyabetli çocukların erken tanısı ve Diyaetik ketoasidoz ile başvurma
oranının düşürülmesi için hekimlere ve topluma dönük farkındalık
çalışmalarına ihtiyaç olduğu, aile hekimlerine yönelik eğitim programı
için Sağlık Bakanlığı ile
görüşülmesine, çocuk endokrin
ünitelerinin kendi bölgelerindeki çocuk hekimleri, acil hekimleri ve
birinci basamak hekimlerine yönelik eğitim çalışması yapmasına, bunun
için diyabet çalışma grubu adına
çocuk endokrin ünitelerine yazı
yazılmasına, bu eğitimler için sunum hazırlanmasına karar verildi.
Topluma
yönelik farkındalık için ilk aşamada
çocuklarda Tip 1 diyabet bulgularını anlatan afişlerin okullarda
ve diğer toplu mekanlara asılması üzerinde duruldu. Bu amaçla Kocaeli ve
Ege Endokrin Derneği tarafından hazırlanan afişlerin kullanılabileceği,
Kocaeli tarafından hazırlanan
afişin bazı değişikliklerle (kenarından
ısırılmış elma şekeri ve “çocuklar da şeker hastası olabilir” ifadesi
gibi) kullanılabileceği, bu
kampanya sırasında iki farkı afişin kullanılmasının da düşünülebileceği,
bu konuda Şükrü Hatun’un girişimlerde bulunması üzerinde duruldu.
Aynı
amaçla TVlarda yayınlamak üzere kısa bir film hazırlatılması
kararlaştırıldı (Şükrü Hatun).
Topluma
yönelik farkındalık çalışmalarına 6 ayda içinde başlanabileceği (
önümüzdeki sonbahar), bu
konuda Sağlık ve Milli
Eğitim bakanlıkları ile işbirliği yapılmasına karar verildi.
Diyabetli
çocuk ve ailelerine yönelik olarak
bir ilk aşama (El kitabı) hazırlanması ((Şükran,
Serap, Nurdan, Muazzez), bu kitabın Nisan 2010 sonunda hazır
edilmesi, Hacettepe Çocuk Endokrinin hazırladığı kitabın onlar kabul ettiği takdirde grubun
resmi kitabı olarak yeni baskısının yapılmasına karar verildi.
Çocuk
Endokrin Kongresi bünyesindeki “ Diyabet Ekibi Sürekli Eğitim Kursu”nun
geliştirilerek sürdürülmesine,
Arkadaşım
diyabet sitesinin yeniden modellenmesi ve elektronik diyabet
eğitimi çalışması (şükrü, Serap, Derya,Ebru Ercanlı) yapılmasına ve bu
amaçla üretilecek materyallerin ünitelerce kullanılmasının sağlanmasına,
Farklı yaşta çocuklar için farklı eğitim kitapları hazırlanması, eğitim
için farklı materyallerden yararlanılmasına (Oyun, puzzle,vb) karar verildi.
Ülkemizde
çocuklara yönelik kamp sayısının arttırılmasına (Hali hazırda Çapa
Endokrin, Kocaeli Endokrin, Akdeniz Endokrin ve Ege/Dokuz Eylül Endokrin
olmak üzere 4 kamp yapılıyor) acilen ihtiyaç olduğu, bu amaçla kamp
yapmak isteyen ünitelerin şu anda kamp
yapanlarla “kardeş ünite” modeli ile işbirliği yapılabileceği, 7
günlük yatılı kamp seçeceği olarak
yaz tatilinde gündüz kampı
yapılmasının daha kolay uygulanabilir bir yaklaşım olabileceği, kamp
eğitim için materyal üretilmesi kararlaştırıldı.
Bakım ve Ekip: Bu konuda Prof.Dr.
İlknur Arslanoğlu hazırladığı raporu sundu ve merkezlerin durumunu
saptamak için yapılan anket konusunda bilgi verdi.
Bu
ankete 30 merkezin cevap verdiği, anketin tamamlanarak bir rapor haline
getirilmesine (Şubat 2010 ortasına
kadar) ve bu verilerin bu yılki
Çocuk Endokrin Kongresine poster olarak getirilmesine karar verildi.
Diyabet
bakımı ve ekibi kapsamında diyabet ekibinin çocuk endokrinolojisi uzmanı,
çocuk diyabet hemşiresi, çocuk diyabet diyetisyeni ve psikologdan
oluştuğu, çocuk diyabet hemşiresi, çocuk diyabet diyetisyeni norm
kadrolarının tanımlanması, diyabetli çocukların mümkünse bütün izleminin
çocuk endokrinolojisi olan merkezlerde, bu mümkün değilse yılda en az bir
kez çocuk endokrinoloji merkezlerinde kontrol edilmek şartıyla çocuk
hekimleri tarafından izlenmesi ve erişkin diyabet uzmanlarının çocuk
hastaları izlemesinin önlenmesi konusu yeniden vurgulandı
Çocuk
Endokrin merkezleri için asgari olarak çocuk diyabet hemşiresi ve çocuk diyabet diyetisyeni
norm kadrosu tanımlanması konusunda sağlık bakanlığı düzeyinde girişimde
bulunulması, her 100 diyabetli çocuk için 1 hemşire istenmesi
kararlaştırıldı.
İnsülin
pompa katkı payının diyabetli çocuklar için daha düşük tutulması, pompa endikasyonu için çocuk
endokrinoloji tarafından konması keton çubukları ve lanset ücretlerinin
ödenmesi, SGK kapsamının 18
yaşında üzerinde devam etmesi, diyabet tedavisinin paket kapsamı dışına çıkarılması, yeşil
kartlı çocukların strip ücretlerin karşılanmasındaki sorunlar, endikasyon
olan durumlarda ayda 150 den fazla
strip ücretinin karşılanması,
küçük çocuklar için dilüe insülin sağlanması ve enjektörler için 5
mm iğne ucu sağlanması, diyabet kamp ücretlerinin SGK kapsamına alınması,
işini kaybeden diyabetli çocuk
ailelerine ayni yardım yapılması, glükometre kalitesinin denetlenmesi
gibi sosyal konuların sağlık bakanlığı çalıştayında dile getirilmesi
kararlaştırıldı.
Okulda
diyabet programı konusunda hazırlıklar gözden geçirildi.
i.
Hazırlanan okulda diyabet yönetimi
genelgesinin hayata geçirilmesi
ii.
Öğretmen eğitim kitapçığının, slayt
setinin eğitimler için kullanılması ve MEB internet sitesinden yayınlanması
iii.
Diyabetli çocuğun öğretmenine çocuğun
durumunu anlatan ve önemli noktaları vurgulayan hazırlanmış olan standart
mektubun verilmesi
iv.
İlköğretim ve ortaöğretimde kullanılan
ders kitaplarında diyabet hakkında genel bilgi içeren bölümlerin incelenmesi ve
gerekli değişikliklerin yapılması ( Bu
konuda Milli Eğitim Bakanlığı temsilcisi
Halil bey bize bilgi verecek)
Okulda
diyabet programının metinlerine son şeklinin verilmesi ve daha sonra milli eğitim
bakanlığı ile görüşme yapılmasına karar verildi (Sadettin Sabaz (Müsteşar
Yardımcısı). Bu metinler Dr. İlknur Arslanoğlu tarafından Diyabet Çalışma
Grubu üyelerine gönderilecek ve
gün verilelerek katkıları istenecek.
Bu
görüşme 15-20 Şubat 2010’da
yapılacak Sağlık Bakanlığı çalıştayı sırasında yapılabilir.
.
Tip 2 diyabet, risk faktörleri ve
önlenmesi: Toplantıda bu alt gruptan yalnızca Dr. Ayla Güven
bulunmaktaydı. Bu konu kısaca tartışılarak aşağıdaki görüşlere varıldı.
Tip
2 diyabet ve risk faktörleri kapsamında ülkemizde obesite, metabolik
sendrom, glükoz intoleransı ve Tip
2 diyabet konusunun halihazırda
önemli bir konu olduğu ve giderek önem kazanacağı,bu konudaki verilerin rapor haline getirilmesi, ulusal obezite
programı çerçevesinde pediatrik
endokrin grubunun daha aktif bir
çalışma yapması, okullarda obesitenin önlenmesi çalışmaları yapılması
ihtiyacı vurgulandı
Bu
konunun önemi nedeniyle dernek bünyesinde ayrı bir grup kurulması konusunun diyabet çalışam grubu ve
dernek yönetimi ile tartışılmasına karar verildi.
SONUÇ: Bütün
arkadaşların katılımı ile çok verimli ve ilerletici, proplem odaklı bir
toplantı yapıldı ve toplantı sonuçları ertesi günü Dr. Serap Turan tarafından sunuldu.
Toplantının daha ayrıntılı raporu Dr. Serap
Turan tarafından ayrıca yazılacak ve
sizlere gönderilecektir. Bundan sonraki aşamada 15-20 Şubat 2010’da
Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen “ Ulusal Diyabet Programı” toplantısına
hazırlık yapmak ve görüşlerimizin resmi dokümana girmesini sağlamaktır. Katkıda
bulunan bütün arkadaşlara çok teşekkürler